يكي از موانع يادگيري، عدم توانايي دانشآموزان در درك، گسترش، بسط و تعميم مفاهيم
و مهارتها و استفاده از آنها در انجام فعاليتهاست. به منظور درك عميق دانشآموزان
از مفاهيم و گسترش تواناييهايشان در برقراري ارتباط بين آنها و دستيابي به اصول و
تشكيل فرضيه و ديگر اهداف آموزشي، انجام فعاليتهاي متنوع در ابعاد گوناگون امري اجتنابناپذير
است. از طرف ديگر، ارائهي كليهي فعاليتهاي ضروري جهت دستيابي به اهداف برنامهريزي
آموزشي و پاسخگويي به نيازهاي دانشآموزان در زمينهي فراگيري عميق و استحكام بخشيدن
به يادگيري، در كتاب درسي امكان پذير نميباشد. لذا به منظور جلوگيري از افزايش حجم
كتاب درسي و پاسخگويي به تفاوتهاي فردي و نيازهاي دانشآموزان جهت دستيابي به فراگيري
عميق، تدوين كتابهاي كمكآموزشي، ضرورتي انكارناپذير است. ضمناً، محتواي كتابهاي
درسي آموزش و پرورش براي ميانگين استعدادي و هوشي دانشآموزان كشور تأليف شده و نياز
مبرم است كه محتواي آموزشي مدارس، متناسب با تنوع استعدادي دانشآموزان تكميل گردد.
در اين راستا مرآت اقدام به توليد محتواي گوناگون براي يادگيرندگان گوناگون به عنوان
محتواي تكميلي مدارس نموده است:
چارچوب علمی کتابهای مرآت
1- کتابهای مرآت با هدف تکمیل محتوای آموزشی مدارس و مکمل کتابهای درسی تدوین میگردد.
یعنی با توجه به اینکه مخاطب اصلی مرآت مدارس است، تمرینها و پرسشهای آن با فعالیتهای
کلاس و طرحِدرس دبیران، هماهنگ و در جهت تحقق راهبردهای یاددهی و یادگیری است.
2- با توجه به اینکه مرآت برگزارکنندهی آزمونهای همآهنگ مدارس است و دبیران مدارس
شرکت کننده در آزمونهای مرآت، تمایل دارند برای دانشآموزان خود با توجه به سطح تواناییهایشان
تکالیف گوناگونی در نظر گیرند، در کتابهای مرآت، سعی شده است در هر درس با توجه به
محتوای آن، تمرینها و یا پرسشها در سطوح مفاهیم اولیه، تسلط، تجزیه،
ترکیب، تحلیل و خلاقیت دستهبندی گردد.
3- تمرینها و یا پرسشها در کتابهای مرآت به تمرینها و یا پرسشهای زیرموضوعی(آموزشی) با پاسخ تشریحی جهت تثبیت مطالب و خودارزیابی
دانشآموزان و تمرینها و یا پرسشهای دورهای بدون پاسخ تشریحی جهت ارایهی تکالیف از سوی دبیران و به منظور افزایش مهارت دانشآموزان
تقسیمبندی شده است.
4- تعداد تمرینها و پرسشهای کتابهای مرآت، طوری در نظر گرفته شده است که ضمن رعایت پوششدهی مناسب زیرموضوعات هر درس، باعث
خستگی دانشآموزان نشود و چیدمان پرسشها و تمرینها در کتابهای مرآت از ساده به مشکل تنظیم شده است.
كتابهاي تستمدار (پرسشهاي چهارگزينهاي)
همواره موفقيت در آزمونهاي چهارگزينهاي يكي از دغدغههاي دانشآموزان بوده است و
تجربه نشان داده است كه نميتوان با مطالعهي تنهاي كتاب درسي در اين قبيل آزمونها
موفق شد. لذا براي رفع اين مشكل مجموعه كتابهاي پرسش چهارگزينهاي مرآت، بهعنوانِ
راهنماي آشنايي با چگونگيِ سنجش دانستهها از طريقِ سؤالات چهارگزينهاي، با ارائهي
پرسشهاي استاندارد بر اساس زيرموضوعاتِ كتابهاي درسي، دانشآموز را با قدمهايي آهسته
با پرسشهاي مربوط به مطالبِ آموخته شده رويارو ميكند. اين مجموعه به شكلي طراحي شده
كه دبيران و معلمان نيز ميتوانند تواناييِ دانشآموزانِ خود را در اين رويارويي بسنجند
و نقاط ضعف و قوتِ يكايك آنان را دريابند.
هدف اين مجموعه تقويت ارتباط بين دانشآموز و منابع درسي است، به گونهاي كه دانشآموزان
عزيز را قادر سازد استقلال لازم را در امر مطالعه و درك مفاهيم و روشها كسب نمايند
تا نه تنها از تشويش و نگراني آنها در فراگيري دروس كاسته شود بلكه موجبات علاقهمندي
آنها نيز فراهم گردد.
پرسشهاي اين مجموعه بر اساس سرفصلهاي كتاب درسي به دو بخش پرسشهاي زيرموضوعي(آموزشي)
و دورهاي تقسيم شده است:
1- پرسشهاي زيرموضوعي(آموزشي): در اين بخش به ترتيب زيرموضوعات كتاب و با توجه به
اهميت آن، پرسشهاي متنوعي در سطوح مفاهيم اوليه، تسلط، تجزيه و تركيب و تحليل و خلاقيت
آورده شده است. همچنين در اين بخش تمام پرسشها با پاسخ تشريحي، كه دربرگيرندهي مفاهيم
و نكات آموزشي آن زيرموضوع است، مطرح ميگردد. بنابراين لازم است دانشآموزان، پس از
مطالعهي كامل هر زيرموضوع در كتاب درسي، به مطالعه و بررسي پرسشهاي آن زير موضوع،
در اين كتابها بپردازند.
2- پرسشهاي دورهاي: در اين بخش پرسشهايي كه از نظر تعداد حدود يكسوم پرسشهاي زيرموضوعي
است، جهت تكليف از سوي دبيران و بالا بردن توانمندي دانشآموزان در نظر گرفته شده
است(نمونه و نكتههاي آموزشي اين پرسشها، در پرسشهاي زيرموضوعي آورده شده است.).
اين پرسشها بدون حل تشريحي و تنها داراي كليد ميباشد. لذا لازم است، دانشآموزان
پس از مطالعهي پرسشهاي زيرموضوعي، به پاسخگويي به اين پرسشها بپردازند.
كتابهاي پرسشهاي چهارگزينهاي به تفكيك هر مقطع و پايه عبارتند از:
مقطع دبستان:
پايهي چهارم: رياضي و علوم
پايهي پنجم: رياضي و علوم
مقطع راهنمايي:
پايهي اول: رياضي و علوم
پايهي دوم: رياضي و علوم
پايهي سوم: رياضي و علوم
مقطع دبيرستان:
پايهي اول: دروس عمومي، رياضيات1، فيزيك1، شيمي1 و علوم زيستي و بهداشت
پايهي دوم: دروس عمومي، رياضيات2، هندسه1، فيزيك2، شيمي2 و زيستشناسي1
پايهي سوم: دروس عمومي، حسابان، جبرواحتمال، هندسه2، فيزيك3، شيمي3 و زيستشناسي2
مقطع پيشدانشگاهي:
ادبيات فارسي پيشدانشگاهي ،ادبيات جامع اختصاصي انساني،عربي جامع انساني،رياضي جامع
تجربي،رياضي جامع انساني،حساب ديفرانسل و انتگرال،شيمي پيشدانشگاهي،ربان انگليسي جامع
كتابهاي تمرينمدار (كتاب كار)
«تمرين و ممارست» بخش جداييناپذير فرآيند آموزش و تدريس به شمار ميآيد و تمركز بر
آن، باعث بهبود و تعميق يادگيري فراگيرانه است. پرسشهاي هدفدار و تكاليف معنادار،
ضمن سنجش آموختههاي دانشآموزان، تصحيح و تكميل آن باعث رشد و پيشرفت فراگير ميشود
و نتايج حاصل از پاسخگويي به آن، حاكي از حدود موفقيت يا عدم موفقيت در يك سنجش مستمر
و سازنده است. هدف در اين تكاليف، خدمت به آموزش است نه در كمين نشستن براي غافلگير
كردن دانشآموز و محك زدن او با معيار آنچه نميداند. در اين رويكرد، تكاليف با فرآيند
آموزش درهم تنيدهاند.
اين مجموعه بر اساس سرفصلهاي كتاب درسي، به بخشهاي آنچه بايد بدانيد، تمرينهاي آموزشي
و تمرينهاي دورهاي به شرح زير تقسيم شده است:
1- آنچه بايد بدانيد: در اين بخش به ترتيب زيرموضوعات كتاب با توجه به اهميت آن، نكتههاي
مهم درس به همراه مثالها جهت يادآوري آورده شده است.
2- تمرينهاي آموزشي: در اين بخش تمرينهاي متنوعي جهت درگير كردن مؤثر دانشآموزان
در خود ارزيابي در نظر گرفته شده است. همچنين در اين بخش تمام تمرينها با پاسخ تشريحي،
كه دربرگيرندهي نكتههاي آموزشي و نحوهي نگارش صحيح و گوياي پاسخ كامل است، مطرح
گرديده است. بنابراين لازم است دانشآموزان، پس از مطالعهي كامل هر زيرموضوع در كتاب
درسي، به مطالعه و بررسي تمرينهاي آن زير موضوع، در اين كتابها بپردازند.
3- تمرينهاي دورهاي: در اين بخش تمرينهايي كه از نظر تعداد حدود سه برابر تمرينهاي
آموزشي است، به ترتيب زيرموضوعات كتاب و با توجه به اهميت آن، در سطوح مفاهيم اوليه،
تسلط، تجزيه و تركيب و تحليل و خلاقيت مطرح ميگردد. اين تمرينها جهت تكليف از سوي
دبيران و بالا بردن توانمندي دانشآموزان در نظر گرفته شده است(نمونه و نكتههاي
آموزشي اين تمرينها، در بخش آنچه بايد بدانيد و تمرينهاي آموزشي ذكر شده است). اين
تمرينها بدون حل تشريحي و تنها داراي جواب آخر(در صورت وجود با توجه به نوع سؤال)
ميباشد. لذا لازم است، دانشآموزان پس از مطالعهي تمرينهاي آموزشي، به پاسخگويي
به اين تمرينها بپردازند.
كتابهاي كار به تفكيك هر مقطع و پايه عبارتند از:
مقطع دبستان:
پايهي چهارم: رياضي و علوم
پايهي پنجم: رياضي و علوم
مقطع راهنمايي:
پايهي اول: رياضي، علوم، عربي و زبان
پايهي دوم: رياضي، علوم، فارسي، عربي و زبان
پايهي سوم: رياضي، علوم، فارسي، عربي و زبان
مقطع دبيرستان:
پايهي اول: زبان انگليسي 1، رياضيات 1، فيزيك 1، شيمي 1 و علوم زيستي و بهداشت
پايهي دوم: زبان انگليسي 2 ، رياضيات 2، هندسه 1، فيزيك 2، شيمي 2 و زيستشناسي 1
پايهي سوم: زبان انگليسي 3 ، حسابان، جبرواحتمال، هندسه 2، فيزيك 3، شيمي 3 و زيستشناسي
2
كتابهاي نخبهمدار (كتاب جامع تيزهوشان)
مرآت با تدوين مجموعهي «كتابهاي جامع تيزهوشان»، در نظر دارد روند يادگيري دانشآموزان
مستعد را سرعت بخشيده و با همراهي معلمان و دبيران، فرصتهاي آموزشي مناسب را براي
هر يك از فراگيران فراهم آورد. اين مجموعه كتابها بر اساس فصلبندي كتابهاي علوم
تجربي و رياضي مقاطع دبستان و راهنمايي تدوين شده است كه با رعايت پيشنياز بخشهاي
مختلف (در حد امكان) و با تكيه بر سادهگويي، مطالب را به آساني به خواننده منتقل ميكند.
در اين راستا كتابهاي جامع تيزهوشان به دو بخش «آنچه بايد بدانيد» و «پرسشنامه به
همراه پاسخنامه» تقسيم شده است:
1- آنچه بايد بدانيد: در اين بخش ضمن توضيح كامل مطالب هر فصل، مطالبي با عنوان «بيشتر
بدانيد» و «اين واژهها چه مفهومي دارند» و . . . گنجانده شده تا ضمن ايجاد انگيزه
و علاقه در دانشآموزان، مفهوم عبارتهاي مورد نظر را ارائه نمايد. لازم به ذكر است،
مباحث «فكر كنيد» و «خود را بيازماييد» به منظور تمرين و تفكر در هنگام خواندن متن
كتاب در نظر گرفته شده است.
2- پرسشنامه به همراه پاسخنامه: در پايان هر فصل پرسشهاي چهارگزينهاي همراه با
پاسخ تشريحي جهت خودارزيابي دانشآموزان از محتواي آموزش داده شده در بخش «آنچه بايد
بدانيد» به تفكيك زيرموضوعات آورده شده است.
كتابهاي جامع تيزهوشان به تفكيك هر مقطع عبارتاند از:
مقطع دبستان: علوم تجربي و رياضي
مقطع راهنمايي: شيمي، فيزيك، زيستشناسي و رياضي
كتابهاي آزمونمدار (كتابهاي آزمونهاي همآهنگ مدارس)
1- آمادگي آزمون(آزمونهاي سنجش و ارزشيابي تحصيلي، كنكورهاي آزمايشي)
اين مجموعه شامل 16 عنوان كتاب در تمام مقاطع ميباشد كه هر عنوان كتاب آن دوجلدي است
و هر جلد آن براي يك نيمسال در نظر گرفته شده است. آزمونهاي اين كتابها به عنوان
پيشآزمون(Pre-test) براي تشخيص نقاط قوت و ضعف دانشآموزان قبل از رويارويي با آزمون
اصلي و با هدف آشنايي آنها با سؤالات آزمونهاي سال گذشتهي مرآت تهيه شده است. همچنين
آزمونهاي اين كتابها، بر اساس برنامهي آزمونها در سال تحصيلي 88-1387 تنظيم شده
كه به همراه پاسخ تشريحي و تجزيه و تحليل آماري سؤالات در سال گذشته در اختيار دانشآموزان
قرار ميگيرد.
2- آمادگي المپياد
اين مجموعه يك جلدي و شامل يك دوره سؤالات مرحلهي اول آزمونهاي المپياد كشوري همراه
با پاسخنامهي كاملاً تشريحي است.
3- دبيرنامه (آزمونهاي سنجش و ارزشيابي تحصيلي، كنكورهاي آزمايشي)
اين مجموعه شامل 31 عنوان كتاب در تمام مقاطع ميباشد كه هر عنوان كتاب آن دوجلدي است
و هر جلد آن براي يك نيمسال در نظر گرفته شده است و با هدف آشنايي دبيران با سؤالات
سال گذشته مرآت و همچنين تجزيه و تحليل آماري نتايج آزمون در سال گذشته براي هر مقطع
در هر درس بطور جداگانه به شرح زير تدوين شده است.
مقطع دبستان :
1) دبيرنامهي سوم دبستان (همهي دروس)
2) دبيرنامهي چهارم دبستان (همهي دروس)
3) دبيرنامهي پنجم دبستان (همهي دروس)
مقطع راهنمايي:
1) دبيرنامهي ادبيات (شامل سؤالات پايههاي اول تا سوم)
2) دبيرنامهي عربي (شامل سؤالات پايههاي اول تا سوم)
3) دبيرنامهي تعليمات ديني و قرآن (شامل سؤالات پايههاي اول تا سوم)
4) دبيرنامهي زبان انگليسي (شامل سؤالات پايههاي اول تا سوم)
5) دبيرنامهي رياضي (شامل سؤالات پايههاي اول تا سوم)
6) دبيرنامهي علوم تجربي (شامل سؤالات پايههاي اول تا سوم)
7) دبيرنامهي تاريخ، جغرافي و تعليمات اجتماعي (شامل سؤالات پايههاي اول تا سوم)
مقطع دبيرستان رشتههاي رياضي و تجربي:
1) دبيرنامهي ادبيات(شامل سؤالات ادبيات و زبان فارسي 1، 2، 3)
2) دبيرنامهي عربي (شامل سؤالات عربي 1، 2، 3)
3) دبيرنامهي دين و زندگي (شامل سؤالات دين و زندگي 1، 2، 3)
4) دبيرنامهي زبان انگليسي(شامل سؤالات زبان انگليسي 1، 2، 3)
5) دبيرنامهي رياضي(شامل سؤالات رياضي1، رياضي2، حسابان، رياضي3 تجربي، هندسه 1و 2،
جبرواحتمال)
6) دبيرنامهي فيزيك(شامل سؤالات فيزيك1، 2 و 3)
7) دبيرنامهي شيمي(شامل سؤالات شيمي1، 2 و 3)
8) دبيرنامهي زيستشناسي(شامل سؤالات زيست و بهداشت و زيستشناسي 1 ،2)
مقطع پيشدانشگاهي رشتههاي رياضي و تجربي:
1) دبيرنامهي ادبيات
2) دبيرنامهي عربي
3) دبيرنامهي دين و زندگي
4) دبيرنامهي زبان انگليسي
5) دبيرنامهي رياضي (شامل سؤالات دروس ديفرانسيل، رياضي تجربي، هندسه و گسسته)
6) دبيرنامهي فيزيك
7) دبيرنامهي شيمي
8) دبيرنامهي زيستشناسي
9) دبيرنامهي زمينشناسي (شامل سؤالات دروس زمينشناسي و علوم زمين)
مقاطع دبيرستان و پيشدانشگاهي رشتهي انساني:
1) دبيرنامهي ادبيات (شامل سؤالات دروس ادبيات عمومي و اختصاصي سال دوم، سوم و پيشدانشگاهي)
2) دبيرنامهي عربي (شامل سؤالات دروس عربي عمومي و اختصاصي سال دوم، سوم و پيشدانشگاهي)
3) دبيرنامهي رياضي (شامل سؤالات دروس آمار، رياضي 3، رياضي پايه)
4) دبيرنامهي هفت درس انساني (شامل سؤالات دروس اقتصاد، تاريخ، جغرافيا، فلسفه و منطق،
جامعهشناسي، روانشناسي)